Les Damnés de la terre ya Frantz Fanon: herméneutique mpo na kososola politiki na Afrika ya bato moindo
Na mokuse
Fanon asalisaka kososola ndenge ba élites ya engumba bazwaki ba modèles ya partis ya métropole mpe ndenge ba concepts politiques esalaki ba réalités ya Afrika.
Politiki, lokota mpe décolonisation · Édition mobimba ya botángi
Ba partis oyo babotami na engumba
Révélation ya liboso ya Fanon ezali ete ba partis politiques ya Afrika etongamaki na bingumba, kasi na bamboka te. Ezalaki mingi mosala ya ba intellectuels, kati na bango bakambi ya ba mouvements messianiques oyo bayekolaki kotánga, kokoma mpe kolimbola Makomami na contact na culture ya Occident.
Autorité na bango na kati ya communautés eutaki mpe na bokeseni wana ya boyebi. Kimbanguisme mpe Katawalisme ezalaki kaka mouvements spontanés ya basali-bilanga te; esangisaki dissidence religieuse, kolamuka ya politiki mpe résistance contre colonisation.
Ba modèles ya métropole oyo bamemaki na Afrika
Likanisi ya mibale ya Fanon ezali ete ba partis ya Afrika bazwaki ba concepts mpe organisation ya ba puissances coloniales ya kala. Ba partis libéraux, socialistes, communistes, centristes mpe na nsima écologistes ezongelaki diversité idéologique oyo histoire politique ya Occident etongaki.
PDS ya Sénégal, courant socialiste ya Modibo Keïta, MNC ya Lumumba, UPC ya Um Nyobè, TANU ya Nyerere, CPP ya Nkrumah, PAIGC ya Cabral, FRELIMO ya Machel mpe Parti communiste ya Afrique du Sud emonisi ndenge ekeseni ya kozwa catégories yango.
Ba concepts oyo euti libándá ekokani na bitumba ya Afrika?
Motuna ya ntina ezali koyeba soki ba conflits sociaux oyo etongaki ba idéologies politiques ya Occident ezalaki na moboko moko na Afrika. Soki te, ba partis ya Afrika bazwaki ba représentations conceptuelles liboso ya kolimbola ba situations na bango moko.
Idéologie politique ezali kaka talatala ya société oyo esili kotongama te. Ekoki kobongisa perception, kopesa baninga mpe banguna nkombo, kotindika bato mpe kosala réalité oyo ba partis bakosala na kati na yango.
Nguya ya maloba ya politiki mpo na kosala réalité
Concept ya ivoirité na Côte d’Ivoire emonisi ndenge liloba ekoki kosala situation politique na esika ya kolimbola kaka oyo ezalaki. ‘Authenticité’ ya Mobutu mpe zaïrianisation ebongolaki mpe ba institutions mpe esalisaki kobengana bato oyo babengaki bapaya.
Na Cameroun, bokeseni ya mibeko kati na ‘autochtone’ mpe ‘allogène’ ekoki mpe kobongola boyokani ya politiki na mikolo ekoya. Représentation etyaka ba faits na forme moko; komona réalité na catégorie moko elingi koloba te ete tokoki komona yango kaka ndenge wana.
Kotángá Fanon koleka imitation
Herméneutique ya Fanon ebengi pensée politique ya Afrika etala esika vocabulaire na yango euti mpe makambo oyo esalaka. Ba catégories oyo euti libándá ezali bisaleli neutres te: ememaka ba histoires mpe ekómaka misala ntango institutions mpe bato bandimi yango.
Kososola politiki ya Afrika esengaka bongo kotala ba conditions sociales elongo na lokota oyo esalaka ete mokili moko ya politiki ebima.
Masolo na ntina ya lisolo oyo
Esika oyo ezali mpo na masolo ya siansi. Bokoki kotyana ntembe mpe kopesa makanisi na bososoli. Mafinga, kobundisa moto, kosambwisa, koyina bato to kobangisa endimami te.
Likanisi ezali naino te.