Thabo Mbeki: Eleko ya elikya mpo na Afrika

Libula ya Bandung oyo bakaboli

Na discours moko na 2005 na Institut des Études de l’Asie du Sud-Est na Singapour, Thabo Mbeki, oyo azalaki mokonzi ya Afrika ya Sudi, asengaki boyokani makasi mpe ya mikano minene kati na Afrika mpe Asie, na molimo ya Conférence ya Bandung oyo, mibu ntuku mitano liboso, endimisaki bomoko ya lisapo ya bikólo ya Afrika mpe Asie.

Alakisaki bokokani ya ba continents mibale, oyo enyokwamaki na mibu mingi ya colonisation ya banguya moko ya Mpoto, kobungisa bonsomi mpe koboya mimeseno ya mboka. Lisapo wana oyo bakaboli ekoki kozala moboko ya coopération ya sika kati na Asie mpe Afrika.

Racisme, domination mpe bonsomi ya lisanga

Na kosalela mosala ya historien Basil Davidson, Mbeki akundolaki makambo ya mpasi mpe liboso racisme, oyo ezalaki kaka libunga ya jugement te, kasi esaleli ya domination systématique mpo na kolongisa boombo mpe exploitation ya bato ya Afrika.

Azongisaki Conférence ya Bandung na esika na yango lokola ntango monene mpo na bato ya colonie, oyo etyaki moboko ya mobilisation ya lisanga mpo na bonsomi. Dynamique yango ezali na ntina mpo na boyokani ya bosembo kati na Afrika mpe Asie.

Kosangisa modernité na bomoi ya mboka

Na kozwa mateya na lisapo, Mbeki asengaki modèle ya développement oyo etalaka mimeseno mpe lisapo ya continent. Na kotánga Mahmood Mamdani, alakisaki bosenga ya Afrika ya kosangisa modernité na limemya ya masanga ya mboka.

Na esika ya kokangama na bokabwani kati na bonkɔkɔ mpe modernité, bikólo ya Afrika esengeli kotonga ba institutions démocratiques oyo efandi na bomoi ya mboka mpe ebongami mpo na bosenga ya modernité. Modèle yango ekosalisa Afrika endimisa identité na yango mpe ekola na bonsomi.

Koboya développement oyo bawutisi libándá

Mbeki atɔndɔlaki ba programmes ya développement oyo mbala mingi batyaka na Afrika uta libándá. Ata soki mikano na yango ezali malamu, mbala mingi ebongi te mpo basalaka yango kozanga kotuna bato ya Afrika na bosolo.

Ba initiatives yango ekólisaki dépendance na misolo mpe ba solutions ya bapaya, mpe ekitisaki makoki ya ba États africains ya kokanisa bango moko développement na bango.

Kozwa liteya na Asie

Atako bazalaki na masolo ya colonie oyo ekokanaki, bikólo mingi ya Asie elongwaki noki na bobola mpo esalaki ba stratégies oyo eyokanaki na mikano na yango mpe etɛmɛlaki pression ya libándá. Afrika, na ngámbo mosusu, elongaki naino te kotɛmɛla ba programmes exogènes mpe komilongola na dépendance; yango ezali kokómisa transformation économique ya koumela mpasi.

Ba initiatives mpe mokumba ya Afrika

Mbeki asengaki bakambi ya Afrika bazwa ndakisa na ba stratégies endogènes ya développement ya Asie. Afrika esilaki kobanda nzela yango na Union africaine mpe Nouveau Partenariat pour le Développement de l’Afrique.

UA, oyo ezwaki esika ya Organisation de l’Unité Africaine, ezali na mission ya kolendisa kimya, démocratie, makoki ya bato mpe développement. NEPAD ezali engagement ya solo ya bakambi ya Afrika mpo na kosilisa bobola mpe kolendisa développement ya koumela na kozwa mateya na makambo ya kala.