Merisphere Publishing
ESSAI CRITIQUE · MERISPHERE REVIEW
Essai et intervention · Relations internationales et géopolitique
Lokota, mikanda mpe nguya

Francophonie, to ndɔtɔ ya destin moko mpo na lokota

Antoine Nguidjol
Première publication · 2 juin 2023

Na mokuse

Kokabola français esalaka communauté ya mikanda oyo ekokani, ntango circulation, mateya mpe reconnaissance ezali naino na bokeseni makasi?

Lokota, mikanda mpe nguya · Édition mobimba ya botángi

Elaka ya dialogue kati na mikanda

Francophonie emimonisaka lokola esika ya dialogue mpe coopération kati na cultures oyo elobaka français, mingimingi kati na mikanda ya France mpe ya Afrika francophone. Elaka yango ekundolisi idéal ya littérature mondiale: mingongo ekeseni oyo ezali kokokisana mpe kotonga bomoto ya tolérance mingi.

Kasi Goethe akangisaki déjà échanges littéraires na bokóli ya commerce mondial. Boyokani ya culture elandaki nguya ya nkita, mpe mikanda ekómaki moko ya bisaleli oyo ba sociétés commerciales mpe industrielles ebongisaki na yango mokili.

Échange oyo conquête etye elembo

Idéal ya dialogue etɛmɛlani na quasi-monopole ya mikanda classiques ya France na mateya ya Afrika, ba instituts culturels mpe bibliothèques. Canon oyo bateyaka na Afrika francophone elobaka kaka histoire ya France te; elobaka mpe conquête ya mabele mpe makanisi ya Afrika.

Ba textes oyo baponaka mpo na biteyelo ezali neutres te. Oyo bakotisi mpe oyo babimisi elakisaka nini bana-kelasi basengeli kokumisa, kokundola mpe komona lokola universel.

Hiérarchie oyo ebombami na lokota ya bato nyonso

Kokabola lokota moko esalaka mbala moko destin moko te. Ba institutions ya France ezali kaka na nguya ya kolakisa mikanda nini endimami, wana mikanda ya Afrika ekangami mbala mingi na catégorie régionale to ethnographique.

Circulation oyo ekokani te esalaka centre ya Francophonie mpe ba périphéries na yango. Mikanda ya France etambolaka lokola universel; oyo ya Afrika esengeli liboso komonisa spécificité, authenticité to utilité na yango.

Uta universalité ya maloba kino réciprocité

Communauté ya solo ya mikanda esengi koleka cérémonies mpe déclarations. Mikanda ya Afrika esengeli kozwa esika moko na mateya, bibliothèques, critique, traduction mpe édition, ezala na Afrika to na France.

Dialogue ebandaka kaka ntango moto nyonso akoki kopona, kolimbola mpe kopanza mikanda ya mosusu kozanga ete ngámbo moko ebatela bokonzi nyonso ya kotya canon.

Kokanisa lisusu Francophonie

Motuna ezali koboya français to boyokani oyo esali te. Ezali kokabola partage linguistique na égalité politique mpe kondima banguya ya histoire oyo ebongisaka circulation ya mikanda.

Francophonie ekoki kokóma communauté ya solo kaka soki ezongisi hiérarchie ya kala na réciprocité: ba centres ebele, ba institutions africaines oyo endimami mpe lokota moko oyo bato nyonso oyo balobaka mpe bakomaka yango bazali kobongola.

Okoki kobomba na PDF to ko-imprimer mpo na bosaleli ya yo moko, ya mateya to ya académie, soki titre, kombo ya mokomi mpe référence Mérisphère etikali.

Masolo na ntina ya lisolo oyo

Esika oyo ezali mpo na masolo ya siansi. Bokoki kotyana ntembe mpe kopesa makanisi na bososoli. Mafinga, kobundisa moto, kosambwisa, koyina bato to kobangisa endimami te.

    Likanisi ezali naino te.