Mpo na métapolitique ya botángi na Afrika

Mokakatano ya ntina ya filosofi ezali wapi?

Mokakatano nini ya ntina filosofi nyonso elukaka kosilisa? Mpo na koyanola, mbala mingi bapesaka batángi ya mosala to ya posa toli ya kokɔta mbala moko na œuvre. Na buku moko ya kobongisa bayekoli, Karl Jaspers asengaka bango bátánga liboso liste ya ‘ba philosophes minene’ mpo na komona sekele oyo ebombami na kati ya concepts na bango.

Mpo na Jaspers, kotánga elingi liboso koloba koyamba makanisi ya mokomi na kobimisa yango mbala moko na œuvre, kozanga déformation oyo commentaire ememaka forcément.

Sekele oyo balobaka ebombami na œuvre

‘Bomengo’ to ‘sekele’ moko ebombami bongo na œuvre. Na kelasi moko na Afrika, sekele yango bapesaka yango ntango nyonso na moto ya mpɛmbɛ. Na mokuse, kokende kelasi ezali ‘kokende komona sekele ya moto ya mpɛmbɛ’. Etikali kaka komona fungola mpe porte oyo ekɔtisaka kuna.

Botángi ezali kaka na nzela moko?

Botángi ezali na bozalisi na yango activité ya ngámbo moko? Eutaka kaka epai ya mokomi-mobimisi mpo na kokende epai ya motángi-moyambi mpe epekisaka nzela ya kozonga? Esengeli kokóma kaka mitindo ‘yoká mpe kangá monɔkɔ’ to ‘yambá mpe lobá eloko te’, oyo balakisi bapesaka bayekoli na Afrika mpe oyo ‘politiki monene’ ya Afrika ezongelaka na makambo ya mokili, na ba textes internationaux mpe négociations bilatérales to multilatérales?

Soki liloba ‘mokomi’ esangisami na mobimisi, mosali, expert to ata ‘communauté internationale’, mpe bongo na œuvre, produit to ‘marché’, yango elakisi te ete na ngámbo mosusu ezali na moto mosusu oyo asalaka na bonsomi acte ya kozwa mpo na litomba na ye?

Bato mibale ya mosala zingazinga ya texte

Bato mibale bazali wana, moko te: moto oyo akomi to akomaki mpe moto oyo azali kotánga. Bango mibale bazali kosala. Motángi alimwaka na acte ya kotánga te. Bomoto na ye ezali ya solo soki ayebi ete azali kotánga mpo na kotánga te, kasi mpo azali koluka eyano.

Motángi akoki kozala copie ya mokomi te. Akoki te kozala na ‘motó’ na ye moko mpe na ‘motó ya moto ya makanisi’ mbala moko; mokomi azali moto moko kaka mpe bakoki kozongela ye kaka na métaphore.

Kozwa ndimbola na esika ya koyamba yango

Bato mibale ya mosala bazali bongo zingazinga ya texte: moko abimisaka ndimbola, mosusu azwaka ndimbola. Moto oyo azwaka asengeli kokanisama lokola moyambi te, oyo mission na ye ezali kobatela ‘bomengo’ ya texte na bopɛto, ata kobomba yango lisusu mpo ekwea te na mabɔkɔ ya bapaya ya tradition.

Ndenge wana ebongi kaka na texte initiatique, oyo ezali texte ya mokolo na mokolo te. Adepte azali mpe motángi ya mokolo na mokolo te: bapesi ye activité ya kobatela na nzela moko kaka, kozongela nsango ndenge moko mpe kopekisa hérésie.

Botángi ebandaka na motuna

Na likambo ya mokolo na mokolo, kotánga ezali kozwa ndimbola na texte. Ezali acte ya bolingi, ya bonsomi mpe ya mayele, oyo elandaka bantina mosusu koleka oyo etindaki mokomi akoma.

Lokola ezali kaka koyamba te mpe ekangami na kobatela bomengo ya initiation te, botángi ya malamu elandaka liboso bosenga ya kokokisa bamposa ya moto. Totángaka te kaka mpo na kotánga: totángaka mpo tozali koluka ndimbola ya motuna oyo tozali na yango na kati na biso.

Cycle ya ndimbola

Texte ezali esika oyo offre ya mokomi mpe demande ya motángi ekutanaka. Motángi akoki kolimwa te, mpo azali ngámbo moko ya cycle ya ndimbola: bokeseni oyo ekoki kozanga te liboso ya moto oyo apesaka likanisi, kasi atindaka yango na makasi te.

Offre mpe demande nyonso mibale ezali na ntina. Na maloba ya polele, motángi azali demandeur oyo bamposa na ye etindaka mpe texte ekoki kokokisa. Kolimwisa motángi lokola moto ekotya cycle mobimba ya kobimisa ndimbola na likama.