Ntango filosofi etaleli lisusu palabre ya Afrika

Mythe politique mosusu

Palabre ya Afrika etongami na mythe politique ya Afrika oyo emonani kosala malamu koleka mythe ya ‘mayele ya lokuta ya seko’ to ‘etumba ya moto nyonso na moto nyonso’, oyo ezali na moboko ya bokonzi ya politiki mpe ndenge basalelaka yango na Mpoto banda ekeke ya zomi na motoba; tokutaka yango epai ya Machiavel mpe Hobbes.

Palabre ezwi bomoi na yango na révélation, charité to morale te. Etongami mobimba na mythe ya kosilisa ba tensions sociales mpe rivalité politique na kotya compromis liboso. Société nyonso—ezala ‘ya mɔtɔ’ to ‘ya malili’, na ba catégories ya Lévi-Strauss oyo bato batɛmɛlaka—ezali kobongwana, mpe concurrence ezali ata kati na babola oyo bazali na ‘bobola ya koumela’ kolanda ba statistiques.

Uta na nzambe-mobandisi kino na mokonzi ya bitumba

Na ebandeli na Afrika, bokonzi ezalaki na mabɔkɔ ya nzambe-mobandisi oyo tradition ebengaka nkɔkɔ. Na nsima ekómaki monopole ya elombe ya bitumba oyo azwaki esika ya nzambe-mobandisi lokola mokonzi ya tribu to clan, mbala mingi nsima ya faute oyo etindaki nzambe akende mosika na bato.

Mosala moko ya tradition ezali mpe kokanga bokabwani ya ebandeli kati na nzambe-mobandisi mpe bato na nzela ya liturgie oyo ebongi mpe ezongisaka nzambe na kati ya bato, ata soki bato nyonso bamonaka ye te.

Ba régimes mibale ya nguya oyo etɛmɛlani

Esengeli te kokitisa bokeseni kati na mibeko ya Leta mpe tradition na opposition ya forme kati na ba contraintes mibale oyo ezali likoló ya bato na société.

Mibeko ya Leta ezali bisaleli ya droit oyo etongami na mythe ete nguya ya politiki esalaka kaka soki ezali na esika moko mpe eumelaka na mabɔkɔ ya minorité—ya classe, lingomba to ata loposo, ndenge ezalaki na apartheid na Afrika ya Sudi. Tradition ya Afrika etongami na mythe oyo etɛmɛlani na yango: nguya ya politiki esalaka kaka soki bato nyonso batambwisi yango, na nkombo ya bato nyonso mpe pene na bango.

Mibeko ya Leta mpe tradition ezali bongo na ba régimes mibale ya kosalela nguya oyo mbano na yango etɛmɛlani.