Ntango Cardinal Malula atɔndɔlaki crise ya bandakisa

Moto ya Congo oyo azalaki na mpiko

Na fɛti ya mibu ntuku mibale na mitano ya episcopat na ye—oyo ekutanaki na Mokolo ya bilenge ya mokili mobimba—Cardinal Malula apesaki bato ya Congo mwa mitinda oyo ekómisaki ye moto monene ya culture, moto ya vision, mystique mpe architecte oyo ezali kino lelo lokumu ya Église catholique ya Afrika mpe ya Afrika ya bato ya moindo.

Tozali naino kokundola moto wana ya mpiko oyo abangaki ata mokolo moko te kobatela makanisi na ye liboso ya Pápa ye moko to liboso ya Maréchal Mobutu oyo azalaki na mawa te.

Yoká conscience ntango nyonso

Conscience, alobaki, ezali mongongo ya kati oyo ekundolisaka moto bosolo na ntina na ye moko. Elobaka nini ezali malamu mpe nini ezali mabe; elakisaka oyo asengeli kosala mpe oyo asengeli kosala te. Conscience oyo elakisami malamu epesaka moto sens ya devoir mpe ya mokumba. Ezali lokola mongongo ya Nzambe oyo elobaka na biso mpe engɛngisaka biso mpo na oyo esepelisaka ye mpe oyo tosengeli kokokisa.

Cardinal Malula alobaki mingimingi na bilenge: ‘Bósala makasi mpo na kosangisa conscience na siansi mpe na compétence. Bósala makasi mingimingi mpo na kozala na likanisi monene ya devoir na bino. (…) Kozala ntango nyonso na likanisi monene ya mosala mpe mokumba na société ekómisaka moto consciencieux mpe etindikaka ye amata ntango nyonso kino na nivo ya misala na ye.’

Yangela baposa

Moto akoki komitambwisa ye moko te, kotambwisa libota to groupe moko soki akoki koyangela baposa na ye te. ‘Bómipesa bongo na koyangela baposa na bino,’ alobaki. ‘Mpo koyangela baposa efungolaka nguya ya mayele mpe makoki ya molimo ya moto.’

Bopɛto, bolingo ya Bosolo mpe koyeba devoir ematisaka mpe ekómisaka moto moto ya lokumu. Soki alongwi na kobendama mpe boombo ya baposa, azwaka sens makasi ya devoir mpe ya mikumba na ye.

Landá ndakisa, na nsima komá ndakisa

Bato oyo bazangi ndakisa, alobaki na nsuka, bazali bato oyo bazangi lisapo. Bato ya ndakisa bazali lokola ba disques ya mɔtɔ oyo etandami na lisapo ya bato. Bazali bisika ya pole mpo na mabota ya lelo mpe ya lobi.

Atɛmɛlaki ndenge bato bazwaka ‘crise économique’ lokola cause absolue mbala nyonso balingi koluka ntina ya mpasi ya bato. Na esika ya cause wana ya ndelo, atyaki cause moko ya solo koleka oyo ezali na mozindo ya expérience na biso ya société mpe ya bomoto: ‘crise ya bandakisa’.

Congo lokola esika oyo génie esalaka

Congo ebotaki Cardinal Malula. Azali elembo ete mboka yango ezali mboka ya médiocrité to ya elakeli mabe te, ndenge basusu balingi tóndima, kasi esika oyo génie esalaka na kati ya mikakatano, kozanga koyeba kotánga oyo epanzani, kobeba ya boyokani ya bato mpo na bitumba mpe botamboli ya bato ebele, bokoli ya bingumba kozanga molongo, kokita ya mibeko ya bizaleli mpo na kosomba conscience mpe commerce politique, mpe ntembe ná kolɛmba oyo yango ebotaka epai ya bato bakelela mpe babunga nzela.

Crise ezali mpe na kati na biso

Soki crise ya bandakisa ezali mpenza na bikólo na biso, Malula alobi ete, na esengo, bandakisa ya kolanda ezali naino. Mboka moko te ebandaka na zéro. Bandakisa etandaka ntango nyonso nzela ya bato nyonso, mbala mosusu na kimya, mbala mosusu na koganga lokola Yoane Mobatisi. Basengi biso kaka tófungola miso mpe matoyi kino na bonene ya mboka, engumba mpe mokili.

Tosengeli komona bozoba monene ya bato mingi mpe héroïsme oyo emonanaka pene na te ya mwa bato oyo basalaka makasi mpo na excellence na makambo ya mokolo na mokolo. Tokomona mpe elongi mosusu ya crise: position na biso oyo ezangi ngámbo, ezali plate mpe ekoki kokata te, oyo ezelaka basusu básala liboso mpo biso tósala nsima—elingi koloba ata mokolo moko te. Soki crise ezali, ebandaka liboso na kati na biso. Yango nde tosengeli kosilisa liboso.