Mangomba ya bonkɔkɔ ya Afrika ezali mpenza na makomi ‘mosantu’ te?
Na mokuse
Soki bokomi esosolami lokola trace na nzoto, rite, nkombo mpe mémoire, mangomba ya Afrika emonisi ordre scriptural ya mozindo oyo ekoki kotindama.
Mangomba ya Afrika, bokomi mpe mémoire · Édition mobimba ya botángi
Préjugé ya religion ya Buku
Makanisi ya mangomba ya Occident epesaki mbala mingi statut ya religion kaka na ba croyances oyo ekomami mpe ebongisami na raison na ba textes graphiques. Na ndenge yango, ba traditions africaines emonanaka lokola biloko ya ntango mokuse, émotion mpe mythe liboso ya mangomba ya Buku oyo balobi ete ezali doctrinales.
John Mbiti abuki hiérarchie yango na komonisa ete bato bazwaka makanisi ya religion na libota mpe communauté: ba croyances na bango ekomami na motema, mpe moto nyonso akómi croyance ya bomoi.
Bokomi oyo eleki bilembo graphiques
Na De la grammatologie, Jacques Derrida atɛmɛli kokitisa écriture kaka na bilembo oyo emonanaka mpe hiérarchie oyo etyaka parole vivante likoló ya trace écrite. Bokomi na sens monene ezali différance: elembo oyo epesaka mémoire, différence mpe répétition.
Religion oyo ekomaka mibeko mpe cosmologie na geste, bankombo, nzoto mpe boyokani ya société ezali kobimisa bokomi, ata soki ezangi codex to parchemin.
Makomi oyo efandi na nzoto mpe esalaka
Mangomba ya bonkɔkɔ ya Afrika etambolaka na hasard to improvisation te. Banzembo, ba rites, masese, ba marques initiatiques mpe bankombo ya bankɔkɔ ebatelaka mibeko, epesaka bato bisika na lignage mpe etindaka mateya cosmologiques.
Mbiti mpe Derrida bakutani uta na ba horizons ekeseni: kozanga texte alphabétique elingi koloba te kozanga institutions symboliques, archives to interprétation ya rigueur.
Kopesa nkombo ya sika lokola violence grammatologique
Ba missionnaires basosolaki lien kati na trace mpe histoire ntango batyaki bankombo ya basantu na bato oyo bazwaki batisimo. Nkombo ya mokristo mpe carte ya batisimo ekangaki histoire moko mpe efungolaki mosusu na administration.
Na ndenge yango, batisimo ekokaki kolongola inscription religieuse ya kala mpe kotya ya sika na esika na yango. Na maloba ya Derrida, renomination ekómi violence grammatologique contre mémoire mpe identité.
Afrika ezangaki bokomi ata mokolo moko te
Afrika ekelaki mpe ba systèmes graphiques mingi: hiéroglyphes ya Egypte, méroïtique, tifinagh mpe libyque; nsibidi, bamum, vai, mende, loma mpe bassa vah; mpe na nsima N’Ko ná ba adaptations ajami.
Kondima ba histoires oyo mpe densité scripturale ya religion oyo efandi na nzoto ebuki cliché colonial ya Afrika oyo ezangi bokomi. Makomi ekoki kozala na papier, kasi mpe na motema, nzoto, rite, paysage mpe mémoire collective.
Masolo na ntina ya lisolo oyo
Esika oyo ezali mpo na masolo ya siansi. Bokoki kotyana ntembe mpe kopesa makanisi na bososoli. Mafinga, kobundisa moto, kosambwisa, koyina bato to kobangisa endimami te.
Likanisi ezali naino te.