Analyse
Afrika ya Sudi: mpo na nini ba-Afrika ya Sudi ya moindo bazali kobundisa ba-Afrika mosusu?
Elaka ya 1994 etikali nini?
Mbula ntuku misato na mibale nsima ya maponami ya liboso ya démocratie, Afrika ya Sudi ezali naino liboso ya motuna oyo nsuka ya apartheid ekokaki kosilisa yango moko te: bokokani na politiki ekómaka nini soki ezali elongo na bokeseni ya nkita oyo eutá na ebongiseli ya kala?
ANC ezali lisusu na majorité ya Parlement te. Gouvernement etelemi na coalition ya ba partis oyo bazalaki banguna. Kozanga mosala ezali makasi, mpe ba migrants ya Afrika bakutanaki na kobangisa, kopekisa bango ba services mpe mobulu. Makambo yango emonisi démocratie oyo ebongoli mibeko mpe bokonzi koleka ndenge ebongoli bomoi ya mokolo na mokolo ya bamilio ya bana-mboka ya moindo.
Bozito ya mitángo
Afrika ya Sudi ezali moko ya bikólo ya nkita makasi na continent. Industrie, système financier mpe ba infrastructures na yango epesaka yango makoki monene. Kasi bokasi yango ezali elongo na kozanga mosala, bobola mpe bokeseni monene ya bozwi.
Makambo mingi ebongwaná uta 1994: classe moyenne ya bato ya moindo ekoli, mpe mateya, ndako, ba services publics mpe misala oyo ezalaki mpo na mindele kaka efungwami. Atako bongo, ebongiseli ya nkita mpe ya bisika oyo apartheid etikaki esili te. Bisika ya bobola, mosika kati na ndako ná mosala, lolenge ya biteyelo mpe bozwi ya capital ezali naino na elembo ya lisolo.
Lisolo elimbolaka makambo mingi. Nsima ya mbula ntuku misato, ekoki lisusu te kolongisa bato oyo bayangelaki.
Bokokani na maponami epesi naino bokokani te na mosala, bozwi mpe ba services publics.
ANC liboso ya bilan na yango
Maponami ya 2024 ebongolaki makambo. Na 40,18% ya ba voix, ANC ebungisaki mpo na mbala ya liboso majorité absolue. Kozanga mosala, stagnation, ba infrastructures oyo ebebi, corruption mpe ba services publics ya mabe epesaki etumbu wana.
Bilenge bakoki kopesa Mandela lokumu kasi koboya ete kozanga mai, municipalité oyo esalaka te to eteyelo ya mabe endimama na nkombo na ye. Kala ezali na ntina, kasi ezali lisusu programme ya gouvernement te.
Gouvernement ya bomoko ya ekólo mpo na nini?
Gouvernement ya bomoko oyo esalemaki nsima ya maponami epekisaki crise monene. ANC ezali koyangela elongo na ba partis mingi, kati na yango Democratic Alliance. Mikano oyo majorité ezalaki kozwa yango moko esengaka sikoyo masolo.
Kozonga malamu ya courant emonisi ete Leta ezali na makoki ya kobongisa. Kasi bokeseni na mabele, expropriation, politique sociale mpe misolo ya Leta ezali naino makasi. Coalition ekoki kokabola mikumba malamu; yango moko ekoki te kokela misala mpe ba services oyo bato bazali kozela.
Mopaya ya Afrika mpe nkanda ya kati
Afrika ya Sudi eyambaka banda kala ba migrants ya Zimbabwe, Malawi, Mozambique, Lesotho, RDC, Nigeria mpe bisika mosusu. Basalaka na bilanga, botongi, mombongo, transport, services mpe économie informelle. Basusu bazali na mikanda; basusu bazali na yango te.
Bolembu ya ba frontières, corruption mpe kosalela bato oyo bazangi mikanda ezali mikakatano ya solo. Likama ebandaka ntango migration ekómi ndimbola ya kozanga mosala, crime, kozanga ndako mpe bolembu ya ba services publics nyonso.
Kobengana mosali ya Malawi ebongisaka eteyelo te. Kokanga boutique ya moto ya Zimbabwe ekelaka voisin na ye mosala te. Kopekisa moto ya Congo kokɔta na lopitalo ebakisi minganga to budget ya santé te. Esengeli komeka ba effets ya migration, kasi kotya likoló na yango te mabunga nyonso ya système social.
Migrant apesaka eyano ya mbangu na mokakatano oyo eumeli mingi.
Ntango ba groupes privés bazwi esika ya Leta
Crise ekómi makasi ntango ba groupes privés bazwi nguya ya Leta: kotala mikanda, kopekisa lopitalo to kobengana bato na ndako mpe mosala. Leta ekoki kotya mibeko ya kokɔta mpe kofanda; akoki kopesa nguya yango na balabala te.
Ba campagnes yango ebebisaka mpe boyokani ya Pretoria ná continent. Afrika ya Sudi ekoki te kosenga bokambi na Union africaine, BRICS mpe relations Sud-Sud soki ezali kopesa likanisi ete ba-Afrika mosusu balingami te na mabele na yango.
Achille Mbembe: koyoka likebisi kasi koboma politiki te
Achille Mbembe azali banda kala kokangisa mobulu epai ya ba migrants ya Afrika ná lisolo ya race, mobulu oyo apartheid etikaki mpe nationalisme oyo elukaka bato ya kopesa foti. Analyse na ye esengaka tótala ndenge frustration sociale ebongwanaka koyina bato oyo bazali na libateli mingi te.
Akundolaka mpe nyongo ya lisolo: ba mouvements ya liberation ya Afrika ya Sudi bazwaki refuge mpe solidarité na Afrika mobimba. Likanisi na ye ya panafricanisme elongolaka te mokumba ya ba États ya kokamba frontières, résidence, marché du travail mpe ba services publics. Afrika ya Sudi esengeli kobundisa migration irrégulière kozanga kokómisa Moafrika monguna.
Bilan ya solo ya 1994
Démocratie ya Afrika ya Sudi elakaki kosilisa domination politique oyo etongamaki na race, mpe esalaki mingi. Elaka mosusu ezalaki ete majorité ya bato ya moindo ekozwa mokemoke sécurité matérielle oyo apartheid eboyaki bango. Progrès ezali, kasi bato mingi bazali naino kozela.
Likambo eleki sikoyo bilan ya ANC. Etali nkita, politique sociale mpe institutions oyo ekoki kosilisa mbongwana oyo bokokani ya makoki ebandisaki. Coalition ekokóma eyano ya lisolo kaka soki ekitisi mosika kati na citoyenneté politique mpe citoyenneté sociale. Soki te, nkanda ekoluka bato mosusu. Mopaya ya Afrika azali déjà wana.
Josué Yède