Motuna ya périphérie na mikanda ya Francophonie
Na mokuse
Mpo na nini mikanda ya Afrika etikali na périphérie na espace littéraire oyo elobi ete français ezali lokota ya bato nyonso?
Mikanda, lokota mpe nguya · Édition mobimba ya botángi
Mikanda ya Afrika lokola Sudi ya Francophonie
Ndenge bateyaka mikanda na France, mpe na Grande-Bretagne, esalisaka kokangela mikanda ya Afrika na ghetto littéraire. Batalaka yango lokola ezali na nse ya mikanda ya métropole mpe mosika na lokumu ya lokota oyo bato ya universalité ya français bakumisaka.
Hiérarchie yango ezongisi Question méridionale ya Gramsci. Mikanda ya Afrika na français ekómi Sudi ya mikanda ya Francophonie: périphérie oyo ezali mpo centre métropolitain ezali.
Mikanda ezongelaka géographie ya domination
Soki périphérie ezali, métropole ezali; soki Sudi ezali, Nɔrdi ezali. Bokeseni kati na mokomi moindo francophone mpe mokomi mpɛmbɛ ya France ezongisaka na mikanda bokabwani monene kati na bato oyo bayangela mpe oyo banyatami.
Kopona mikanda ya ekólo moko ekoki kolimbolama kaka na goût to qualité te. Mikanda ekangami na institutions, biteyelo, bibliothèques mpe nguya ya culture. Kotya cultures ya périphérie mosika ezali nzela moko oyo empire ebatelaka bokonzi na yango ya makanisi.
Lilyan Kesteloot mpe etumba ya reconnaissance
Mosala ya Lilyan Kesteloot emonisaki ete français eleki mosika Quartier latin. Recherche, mateya mpe kobatela traditions orales na ye ekangisaki Congo, Cameroun, Mali, Côte d’Ivoire mpe Sénégal, mpe ekómisaki reconnaissance ya mikanda ya bato moindo francophones motuna ya égalité.
Kasi bakomi ya Afrika mpe Caraïbes bayebani mpe bateyamaka mbala mingi koleka na Canada to Suisse na esika ya France, mpe ntango mosusu bateyamaka malamu te ata na bamboka na bango.
Edward Said mpe ba disciplines ya empire
Edward Said amonisaki ete littérature comparée, études anglaises, analyse culturelle mpe anthropologie ezalaki na histoire oyo ekangami na empire. Discours oyo emibengi universel ekangaka mbala mingi monɔkɔ ya bato oyo bazali ya Europe te mpe etyaka bango na hiérarchie kozanga koyoka mikanda mpe makanisi na bango.
Koteya mokomi ya Afrika na France kaka lokola mokomi oyo akokani na mokomi ya France ekobongola ndenge bato bamonaka ba colonisés ya kala. Koboya égalité yango emonisi ete périphérie littéraire ezali likambo ya pembeni te: ezali motuna monene ya politiki ya Francophonie.
Mongongo ya périphérie
Mongongo ya périphérie ebimaka na kotɛmɛla discours oyo emibengi universel kasi ezali ya lokuta. Négritude mpe misala ya Senghor, Césaire, Fanon, Damas, Alioune Diop mpe Mongo Beti etongaki espace yango ya résistance.
Égalité na mikanda ya Francophonie ekotikala ndɔtɔ kino mikanda ya Afrika mpe Caraïbes ekotambola, ekoteyama mpe ekotalelama lokola biteni ya moboko ya champ littéraire moko, kasi lokola annexes exotiques te.
Masolo na ntina ya lisolo oyo
Esika oyo ezali mpo na masolo ya siansi. Bokoki kotyana ntembe mpe kopesa makanisi na bososoli. Mafinga, kobundisa moto, kosambwisa, koyina bato to kobangisa endimami te.
Likanisi ezali naino te.