Journalisme ya Cameroun mpe elonga ya bibongiseli ya bosolo
Na mokuse
Ntango spectacle ya ba médias ezwi esika ya bolukiluki ya critique, nani azali lisusu kotya mibeko ya bosolo na espace public ya Cameroun?
Ba médias mpe masolo ya bato · Édition mobimba ya botángi
Ba journalistes bakómi balakisi kozanga kelasi
Na Cameroun—lokola mpe na bisika mosusu ya Occident—ba journalistes basuki lisusu kaka na kopesa sango te: bazali koteya, kopesa mitindo mpe kolimbola nini ezali bosolo. Ba plateaux ya télévision mpe ba studios ya radio ekómi lokola biteyelo ya bato nyonso, epai liloba ya ba médias ezwi esika ya mateya ya université. Kasi bazali koteya nini: boyebi, maloba ya kokoka te, ba slogans to bosolo oyo bakati biteni?
Likanisi ete bosolo ezali ya moto oyo agangi makasi ezali komonisa climat ya lelo. Bosolo etalelami lisusu na rigueur te; ekómi mbuma ya makɛlɛlɛ ya ba médias.
Kimya ya bato ya mayele oyo ezali na ngambo
Likambo oyo ekoki kosalema mpo bato mingi ya mayele batiki espace public ya mateya mpe bolukiluki. Bamosusu bazali nyɛɛ mpo na kobatela mwa sécurité matérielle na bango; bamosusu batɛkaka boyebi na bango epai ya bato ya bokonzi. Bongo mateya mpe recherche ekómi lolenge mosusu ya consultance, oyo ezali lisusu kotuna te kasi kolongisa makambo.
Ba journalistes bakoti na esika oyo bato ya mayele batikaki. Mbongwana yango emonisi kobungisama ya mokumba ya critique oyo élite ya boyebi ezalaki na yango, mingimingi kati na bambula ya 1950 mpe 1980.
Crise ya bosolo
Cameroun ezali na crise ya boyebi. Bosolo ezali lisusu te likambo oyo etɛlɛmaka liboso ya examen critique; ezali oyo ebendaka public. Commentaire oyo ebongisami te etalelami lokola recherche, mpe bokabwani kati na boyebi ya mozindo mpe opinion ezali kolimwa.
Oyo ezali kaka lisano te. Kozongela maloba ndenge moko etongaka ebongiseli ya bosolo oyo esalaka ete bato bámona lolenge moko ya kobika, kokanisa mpe kozala lokola likambo ya nature.
Foucault mpe bibongiseli ya bosolo
Michel Foucault alobaki ete société nyonso esalaka ebongiseli na yango ya bosolo: mibeko oyo elakisi nini esengeli kondimama lokola bosolo mpe nani azali na bokonzi ya kondimisa yango. Na Cameroun, ebongiseli yango ezali kaka ya politiki te; ekómi mpe ya ba médias.
Ata soki bato ya politiki bafutaka ba médias mpo na kokabola makanisi ya bato, ba médias ezwi bokonzi na yango moko. Komonana etɛkamaka epai ya ba partis, bato ya mangomba, ba entreprises mpe ba groupes ya matomba. Analyse ya Pierre Bourdieu emonisi ndenge compétition mpe profit ekoki kotya audience likoló ya bosolo; Noam Chomsky mpe amonisi ndenge ba médias ekoki kosala ete bato bándima matomba ya ba groupes oyo ezali na nguya.
Kobima na impasse
Cameroun ekómi lokola agora ya Athènes oyo Platon azalaki kotyola: esika ya makɛlɛlɛ oyo ba sophistes ya mikolo na biso bazali koyangela. Soki bato ya mayele bazongi te na mokumba na bango ya critique mpe rigueur, bosolo ekotikala mokangami ya spectacle médiatique.
Kozongisa boyebi ya critique—oyo etongami na analyse, vérification mpe koboya séduction ya maloba—nde ekoki kosikola espace public na bokonzi ya bibongiseli ya bosolo ya ba médias.
Masolo na ntina ya lisolo oyo
Esika oyo ezali mpo na masolo ya siansi. Bokoki kotyana ntembe mpe kopesa makanisi na bososoli. Mafinga, kobundisa moto, kosambwisa, koyina bato to kobangisa endimami te.
Likanisi ezali naino te.