Èske Lafrik ap tounen nouvo tè dakèy pou moun yo rele « ilegal » yo?
Definisyon ak kad jiridik, istorik ak enstitisyonèl.
Depòtasyon nan yon peyi twazyèm
Depòtasyon nan yon peyi twazyèm vle di voye yon etranje nan yon Leta li pa sitwayen. Li diferan ak retounen moun nan nan peyi nasyonalite li. Peyi twazyèm nan dwe dakò admèt moun nan; konsantman sa a ka soti nan yon akò jeneral, yon akò bilateral oswa yon desizyon ki pran ka pa ka.
Fòmil la kouvri plizyè sitiyasyon jiridik. Moun nan ka deja anba yon desizyon depòtasyon definitif pandan l ap konteste peyi yo chwazi pou transfè li. Li ka fè konnen tou li riske pèsekisyon, tòti oswa lòt vyolasyon grav nan Leta destinasyon an. Lefèt yon peyi dakò resevwa li pa efase obligasyon Leta k ap òganize depòtasyon an.
Transfè Etazini fè nan direksyon Leta afriken yo mete pratik sa a nan sant deba a ankò an 2026. Kesyon an pa fini ak vòl la. Peyi dakèy la dwe detèmine estati moun nan apre li rive, kondisyon sejou li, aksè posib li nan azil, travay ak sikilasyon, ansanm ak posiblite pou yo ta voye li yon lòt kote ankò.
Kidonk, peyi twazyèm nan pa yon senp pwen kote moun nan rive. Li vin responsab desizyon ki pran sou teritwa li dapre dwa entèn li ak angajman entènasyonal li.
Prensip non-refoulman
Prensip non-refoulman an entèdi voye yon moun sou yon teritwa kote li ta ekspoze ak risk grav. Atik 33 Konvansyon 1951 sou estati refijye yo tabli prensip sa a pou refijye lavi oswa libète yo ta menase poutèt kèk motif pèsekisyon. Dwa entènasyonal dwa moun entèdi tou yon transfè lè gen rezon serye pou kwè moun nan riske sibi tòti oswa lòt domaj ki pa ka repare.
Prensip la depase senp retou nan peyi orijin. Yo ka entèdi yon transfè nan yon Leta twazyèm tou si Leta sa a prezante risk la, oswa si gen yon risk reyèl pou li ta voye moun nan apre sa nan yon lòt teritwa ki danjere.
Moun k ap mande azil yo soulve yon difikilte espesyal. Estati refijye yo poko rekonèt legalman, men yo dwe kapab egzamine demann yo anvan yon mezi ekspoze yo ak risk yo mande pwoteksyon kont li a.
Non-refoulman pa vle di yon etranje gen yon dwa jeneral pou li rete san limit nan peyi kote li ye a. Li mete yon limit sou depòtasyon: Leta a kenbe konpetans li nan zafè migrasyon, men li pa ka egzèse yo lè li voye yon moun nan yon risk dwa entènasyonal entèdi.
Garanti diplomatik
Yon garanti diplomatik se yon angajman Leta destinasyon an pran anvè Leta ki prevwa yon transfè. Li ka konsène fason yo pral trete moun nan, aksè li ak yon avoka, absans detansyon abitrè, respè kèk kondisyon detansyon oswa posibilite pou yo swiv sitiyasyon li apre li rive.
Garanti sa yo parèt sitou lè Leta k ap depòte a konnen yo soulve yon risk move tretman. Yo pa otomatikman prèv sekirite. Kredibilite yo depann de sa angajman an di, sitiyasyon jeneral peyi destinasyon an, pratik Leta sa a deja genyen, egzistans yon kontwòl endepandan ak posiblite pou aji si pwomès la pa respekte.
Komite Nasyonzini kont Tòti raple regilyèman garanti diplomatik yo pa dwe sèvi pou kontoune entèdiksyon refoulman an. Lè gen rezon serye pou kwè yon moun riske sibi tòti, yon pwomès diplomatik pa sifi pou elimine risk la.
Evalyasyon an rete endividyèl. Li konsène alafwa moun y ap transfere a ak kapasite reyèl Leta destinasyon an pou respekte angajman li pran an.
Eksternalizasyon kontwòl migratwa
Eksternalizasyon kontwòl migratwa vle di deplase, deyò teritwa yon Leta, yon pati nan operasyon li sèvi pou anpeche antre, òganize depòtasyon oswa jere kèk konsekans politik migratwa li. Sa ka pran fòm akò readmisyon, kontwòl anvan depa, sant ki chita aletranje oswa transfè nan peyi twazyèm.
Fwontyè jiridik la pa oblije chanje kote. Gen kèk nan fonksyon li yo ki fèt lòt kote oswa yo konfye yo bay yon lòt Leta. Transfè ameriken nan peyi afriken yo montre lojik sa a lè Washington pran desizyon depòtasyon an epi yon gouvènman twazyèm resevwa moun nan apre sa.
Eksternalizasyon pa fè responsablite yo disparèt. Leta ki òganize transfè a rete anba obligasyon ki aplikab pou desizyon li; Leta ki resevwa a dwe respekte pwòp dwa li ak angajman entènasyonal li. Difikilte yo parèt lè akò yo pa piblik ase, pwosedi kontwòl yo fèb oswa estati moun yo apre yo rive rete ensèten.
Kidonk, kesyon an konsène ni kote kontwòl la fèt, ni fason responsablite yo pataje ant Leta ki patisipe ladan l.