An 1956, Lafrik te toujou lajman anba kolonizasyon. Tinizi ak Mawòk te fèk jwenn endepandans; lagè Aljeri a t ap fèt; Gana poko te endepandan. Ayiti te endepandan depi 1804. Matinik ak Gwadloup te depatman franse depi dis ane. Ozetazini, segregasyon te toujou òganize lavi plizyè milyon Afro-Ameriken. Menm mo a, emansipasyon, pa t deziyen menm travay la tout kote.
Dezakò nou pa sonje ankò
Senghor t ap chèche fondman yon kilti negwo-afriken epi li t ap panse dyalòg sivilizasyon yo. Césaire te mare kilti ak kolonizasyon dirèkteman. Fanon t ap egzamine fason rasis transfòme epi enskri nan estrikti sosyal ak kiltirèl. Jacques Stéphen Alexis t ap pale depi Ayiti, yon peyi endepandan men pwòp rapò dominasyon pa li travèse.
Richard Wright te pote eksperyans afro-ameriken an epi li t ap obsève nasyonalis antikolonyal yo ak yon atansyon ki pa t retire kritik. Dezakò sou kilti, ras, klas, inivèsèl, maksis, asimilasyon oswa endepandans pa t aksidan sou kote Kongrè a. Yo te fè pati sibstans li.
Ane 1956 la te rann kèk liy divizyon pi file toujou. Kèk semèn apre Kongrè a, Césaire voye Lettre à Maurice Thorez li epi li kite Pati Kominis Fransè. Fanon te deja angaje nan lagè Aljeri. Kat ane apre, Senghor tounen premye prezidan Senegal endepandan. Diskisyon Sorbonne yo pa t rete nan anfiteyat la.
Anvan 1956, Atlantik nwa a te deja anba tansyon entelektyèl
Kongrè a pa t kreye konvèsasyon ant Lafrik, Karayib ak Amerik yo apati anyen. Marcus Garvey, W. E. B. Du Bois, mouvman panafriken yo, Harlem Renaissance, sè Nardal yo ak revi Présence Africaine te deja tabli rezo sikilasyon entelektyèl ak politik.
Paris te gen yon plas espesyal nan jewografi sa a. Etidyan, ekriven ak militan ki soti nan koloni franse yo, Karayib, Lafrik ak Etazini te rankontre la. Lang, anpi ak eksperyans istorik te separe yo menm jan yo te rapwoche yo.
Istwa sa a esplike poukisa Kongrè a te kapab reyini patisipan san li pa rive sou yon doktrin komen. Enpòtans li te chita tou nan posibilite pou fè dezakò yo parèt anndan yon espas yo pataje.
Yon fanm nan foto a
Konpozisyon Kongrè a te raple limit espas sa a tou. Te gen trè kèk fanm pami delege ki vizib yo, epi gwo vwa memwa evènman an kenbe yo te prèske sèlman gason.
Absans sa a te kontraste ak wòl entelektyèl tankou Paulette ak Jane Nardal te jwe anvan nan echanj ant mond nwa frankofòn ak anglofòn yo. Li envite nou reli istwa Kongrè a pandan n ap gade tou moun — sitou fanm — ki te rann kèk konvèsasyon posib san yo pa te gen menm plas nan foto ofisyèl la.
Swasanndis ane apre, yon komemorasyon ki ta sèlman repwodui lis kanonik gwo gason yo ta rate yon pati nan istwa entelektyèl li pretann selebre.
Jodi a, zèv pyonye yo pa sikile menm jan
Endepandans yo miltipliye Leta, inivèsite, mezon edisyon ak sèn literè. Yo pa kreye yon espas kiltirèl nwa ki inifye.
Césaire ak Fanon toujou li anpil nan plizyè peyi afriken. Senghor fè pati alafwa istwa literè ak istwa politik Senegal. Glissant jwenn yon dimansyon entènasyonal konsiderab. Lòt otè sikile yon fason ki pi inegal. Jacques Stéphen Alexis, Damas oswa kèk tradisyon entelektyèl anglofòn, lizofòn ak kreyolofòn rete mwens prezan selon peyi ak sistèm lekòl.
Sikilasyon an mache nan lòt sans lan tou. Literati afriken jodi a vizib nan Karayib ak dyaspora yo, men konvèsasyon yo pa pase nan yon sèl sant ankò. Lond, Lagos, Dakar, Kinshasa, Paris, Monreyal, New York, Pòtoprens oswa Fòdefrans fè pati rezo diferan, kote anglè, franse, pòtigè ak lang kreyòl travèse.
Yon eritaj
Premye Kongrè a pa kite yon sèl doktrin. Li kite zèv, achiv ak kontwovès. Se yo menm ki toujou pèmèt fè eksperyans swasanndis ane endepandans, migrasyon ak kreyasyon rann pi anpil ak pi divès travay ansanm.
