FRENLNCréole
MÉRISPHÈRE › CARAÏBES / CULTURE
CARAÏBES / CULTURE

Nsima ya Négritude, bilongi ya sika ya marronnage

Édition ya zomi ya Festival Mois Kréyol eponi thème « Marronnage et création ». Liloba yango ewuti na histoire ya sikisiki: ya ba esclaves oyo bakimaki plantation. Ba artistes créoles ya lelo bazali kozwa yango lisusu kozanga kolongola origine na yango, mpe bazali kotindika motuna epai ya minoko, ba formes mpe ba espaces ya création.
Samira Abdallah
29 September 2026 | Mérisphère
Nsima ya Négritude, bilongi ya sika ya marronnage
Création scénique présentée dans le cadre du Festival Mois Kréyol 2026. Crédit : Sébastien Marchal / Théâtre Dunois.
« Bambula nkama eleki, marron akimaki plantation. »

Marron na scène

Bambula nkama eleki, marron akimaki plantation. Na 2026, bakitani na ye bazali komata na scène. Édition ya zomi ya Festival Mois Kréyol, kobanda 22 septembre kino 6 décembre na territoires zomi na mibale na France métropolitaine, Antilles mpe Guyane, eponi « Marronnage et création » lokola thème.

Festival esangisi spectacle, musique, danse, théâtre, conte, arts visuels, masolo mpe ateliers. Mbula oyo epesi esika monene na Guyane mpe Léon-Gontran Damas, moko na ba fondateurs ya Négritude. Marronnage ezali mpe kozonga na programme na ba œuvres oyo etali mémoire ya esclavage, transmission, minoko mpe formes contemporaines ya création.

Liloba yango ezali ya sika te. Na sociétés esclavagistes, marronnage ezalaki kokima ya esclave na espace ya domination oyo batyelaki ye. Ekokaki kozala départ ya moto moko, fuite temporaire to communautés oyo etongamaki libanda ya contrôle ya plantation. Histoire yango ekoki te kokitisama na métaphore oyo ekoki kosalelama mpo na revendication nyonso ya lelo.

NA MOKUSE

Édition ya zomi ya Festival Mois Kréyol eponi thème « Marronnage et création ». Liloba yango ewuti na histoire ya sikisiki: ya ba esclaves oyo bakimaki plantation. Ba artistes créoles ya lelo bazali kozwa yango lisusu kozanga kolongola origine na yango, mpe bazali kotindika motuna epai ya minoko, ba formes mpe ba espaces ya création.

Damas, moto monene oyo littérature antillaise ebosanaki mingi, azwi esika ya liboso

Pono malamu. Kotia Léon-Gontran Damas na liboso ekangisi festival na histoire ya émancipation ya bato noirs. Elongo na Aimé Césaire mpe Léopold Sédar Senghor, Damas azali na génération fondatrice ya Négritude. Poésie na ye ememi expérience ya Guyane ya assimilation, éducation coloniale, minoko mpe disciplines oyo batyelaki nzoto.

Négritude elukaki kopesa kombo na expérience historique mpe culturelle noire oyo ordre colonial ekitisaki. Ezalaki doctrine moko ya ndenge moko te. Césaire, Senghor mpe Damas bakomaki te uta na territoire moko mpe na voix moko.

Ba générations oyo elandaki etindaki ba catégories mosusu mosika. Na Antilles, Édouard Glissant akolisaki notions ya Antillanité, créolisation mpe Relation. Identité ekitisami lisusu te na origine moko; etongamaka mpe na contacts, mouvements, minoko mpe ba histoires oyo ekutani.

Bonsomi elobaka créole

Mbula oyo, Mois Kréyol etie marronnage na katikati ya création artistique. Kombo yango ezali na ntina mpo esaleli liloba « Kréyol », oyo epesi événement eteni monene ya makasi na yango. Kosala œuvre ezali kozongela te fuite ya esclave marron. Kasi œuvre ekoki kosolola na minoko oyo etyamaki na nse, kobongola hiérarchies culturelles, kozwa lisusu ba mémoires oyo babwakaki to kofungola esika mpo na formes oyo institutions eboyaki banda kala.

Minoko créoles ezali na esika ya sikisiki awa. Ebotamaki na sociétés oyo colonisation, esclavage, migrations mpe contact linguistique etondisaki. Kozala na yango na scène, na buku, na institution to na kelasi ezali bongo kaka décoration te.

Pono ya kombo « Mois Kréyol » yango moko ezali kosunga affirmation yango. Festival etiki créole te lokola eloko oyo bayekolaka kaka na français: ekotisi yango na identité publique na yango. Édition ya zomi ezali mpe kotia 28 octobre, Journée internationale de la langue et de la culture créoles, na esika monene. Kotinda langue ya famille to populaire na ba affiches, scènes mpe institutions culturelles ezali moko ya makambo oyo festival ezali kotala.

Festival ezali koloba « komikangola na nzela ya culture » lokola eteni ya projet artistique na yango. Ba œuvres nde ekolakisa oyo yango elingi koloba na pratique: koteya quadrille, gwoka oyo ba générations bakabolaka, kotanga texte ya Guyane, théâtre, danse, musique to kozwa lisusu langue.

Marronnage ya 2026 ezali ya XVIIIe siècle te. Festival elobi mpe bongo te. Ezwi liloba ya histoire mpo na kotala oyo ba artistes ya lelo basalaka na héritages créoles mpe ba espaces oyo efungwami mpo na bango. Programme, koleka liloba yango moko, nde ekolakisa mosika boni déplacement yango ekoki kokende.

KabolaWhatsAppLinkedInFacebook