Esengeli kosunga bikólo « ya bobola »?

Na Essai sur le don, Marcel Mauss amonisi ete likabo ezalaka ata mokolo moko te likambo oyo esalemi yango moko, kozanga boyokani na mosusu. Ezalisaka ntango nyonso boyokani kati na moto oyo apesi mpe moto oyo azwi. Oyo apesi atiki kaka eloko te; oyo azwi akoki mpe kokanisa te ete azali na mokumba moko te kaka mpo afutaki eloko te epai ya moto oyo apesaki ye. Likabo esɛngaka ntango nyonso eyano. Epusaka bato pene, kasi ekangisaka bango mpe.

Oyo Mauss amoni kati na bato epesi nzela ya kotalela na lolenge mosusu boyokani kati na bikólo. Banda koleka ndambo ya ekeke, eteni moko ya mokili — tóloba yango polele: mokili ya Mpótó — ezwi esika ya moto oyo apesaka, nzokande eteni mosusu — bikólo oyo babengaka « ya bobola » — ezali na esika ya moto oyo azwaka. Maloba oyo basalelaka yango moko esili kokómisa bokabwani wana momeseno: na ngámbo moko bikólo « donateurs », na ngámbo mosusu bikólo « bénéficiaires ». Kati na bangámbo yango mibale ezali koleka oyo bameseni kobenga « aide internationale ».

Bokiti na yango lelo ezali, na ntina mpenza, kobimisa mitungisi makasi. Baprogramɛ ezali kokangama, bokaboli bilei ezali kokitisama, mpe basali bazali kobungisa misala. Soki kolongolama ya mosolo elimboli bilei mingi te, lisalisi ya bokolongono mingi te to bobateli mingi te mpo na bato oyo bazali na mposa na yango, likambo yango esɛngi eyano ya nokinoki.

Kasi bosenga wana ya nokinoki elongoli te ntina ya kotalela boyokani yango moko. Kosunga esɛngi ete bozangi moko ekoka kosilisama, ete moto oyo akweaki akoka kotelema lisusu, mpe ete moto oyo azali koleka na mikakatano akoka kozongela makoki na ye. Na ndimbola na yango ya momeseno, lisungi ezali bongo kokende epai ya kosila na yango moko: ekokisi mosala na yango ntango mposa na yango ezali lisusu te.

Na yango, lisungi oyo ezali kokoba banda libota moko kino libota oyo elandi ebongolaka lolenge na yango. Ezali lisusu kaka eyano na mokakatano ya ntango mokuse te; nsukansuka, ebongisaka mpo na ntango molai boyokani kati na moto oyo apesaka mpe moto oyo azwaka. Ezali bowumeli wana nde esengeli kotalela.

Construction moko ya nsima ya bitumba

Assistance kati na bikólo ebandaki na 1945 te. Prêts, subventions, concessions, alliances, investissements mpe secours ezalaki liboso. Kasi nsima ya bitumba, aide ezwaki architecture institutionnelle oyo eumeli: plan Marshall, OECE, Point Four, Banque mondiale, IDA, CAD mpe définition ya APD.

Maloba ekɔtaki elongo na institutions: donateurs, bénéficiaires, pays développés, pays en développement, assistance technique. Maloba yango ezalaki kolimbola bokeseni ya solo na ressources mpe capacités; ebongisaki mpe relation na asymétrie.

Ntango aide esilaka

Plan Marshall ezalaki na durée déterminée. Japon ekɔtaki na Banque mondiale na 1952 mpe ezwaki banyongo kati na 1953 mpe 1966. Prêts 31 ya 863 millions ya dollars esungaki électricité, sidérurgie, Toyota, Mitsubishi Shipbuilding, Kawasaki Steel, autoroutes, mai mpe Shinkansen. Na 1967 Japon etikaki kozala emprunteur; efutaki prêt ya suka na 1990 mpe na sima ekómaki créancier mpe actionnaire ya ntina.

Corée du Sud ezwaki aide internationale mingi nsima ya guerre de Corée. Elongwaki na liste ya bénéficiaires APD ya CAD na 2000 mpe ekɔtaki na CAD lokola donateur na 2010. EDCF esalemaki na 1987 mpe KOICA na 1991.

Trajectoires yango ezali recettes oyo ekoki komemama bisika nyonso te. Kasi emonisi ete position ya bénéficiaire ekoki kosila.

Bambula ntuku motoba elobaka lisolo moko te

Na bikólo mingi ya Afrika, aide eumeli ba générations. Yango elingi koloba te ete nkita na bango nyonso ezali dépendant ndenge moko.

Na 2023, APD nette ezalaki pene na 6,27 % ya RNB ya Sénégal, 2,46 % Kenya, 2,06 % Ghana, 1,97 % Cameroun, 1,50 % Botswana mpe 0,60 % Maurice.

Botswana mpe Maurice bazali kaka éligibles na APD kasi dépendance na yango ezali moke na échelle ya nkita na bango. Kozwa aide, kozala dépendant na aide mpe kobima na aide ezali makambo misato ekeseni.

Ba dollars elobaka nyonso te

Motángo ya mbongo oyo ezwami ekoki yango moko te kolimbola relation. Financement ekoki kotonga nzela, kopesa formation na ba ingénieurs, kofuta service public ntango molai to kosenga ete biloko esombama epai ya fournisseur ya ekólo donateur.

OCDE estime ete aide liée ekoki komatisa ba coûts na 15 kino 30 %. Dollar moko ya aide ezali bongo na effet moko te na ba conditions nyonso.

Oyo azwi azali mpe na eloko

Image ya donateur lokola moto oyo azali na nyonso mpe bénéficiaire lokola oyo azangi ekómi fragile soki totaleli oyo ngámbo nyonso amemi na relation.

Ekólo ekoki kozanga capitaux kasi kozala na pétrole, cobalt, uranium, marché, position géographique, vote na organisation internationale to importance stratégique. Kozwa financement elingi koloba te kozanga ressource oyo financier azali koluka.

Intérêt ya oyo apesi

Aide internationale ezali libándá ya intérêts ya bikólo te. Esalelamaki na guerre froide, ekendaka elongo na alliances, ekoki kofungola marchés to accès na ressources mpe ekɔta na stratégies d’influence.

Koyeba intérêts yango ekoki te mpo na koloba ete aide nyonso ezali domination. Kasi esengi kotala na ntango moko oyo bénéficiaire azwi mpe oyo donateur azali koluka.

Makoki ya koboya

Relation ebongwanaka soki oyo azwi azali na partenaires mingi, akoki kosalela ressources internes to kozongisa projet sima. Makoki na ye ya négociation emataka.

Dépendance emonanaka mingi soki financement ekoki kozwa remplacement te kozanga ete service essentiel, programme to investissement etelema. Motuna ezali bongo kaka volume ya aide te, kasi ba alternatives.

Oyo etikalaka nsima ya aide

Nzela etikalaka. Mayele ekoki kotikala. Institution oyo elendisami ekoki kotikala. Kasi service oyo fonctionnement na yango etalelaka financement extérieur seko ekoki kotelema soki financement esili.

Aide oyo epesami mpo na insuffisance esengeli kotalelama na oyo etiki: makoki mingi ya kosala, to besoin ya kosenga lisusu.

Coopérer

Liloba coopération epesi image mosusu ya relation. Elingi koloba ete ngámbo nyonso akoki kozala na eloko ya kopesa mpe eloko ya koluka.

Kasi liloba elongoli rapports de puissance te. Kobenga relation inégale « partenariat » ekómisaka yango égal te. Coopération etalelami mpe na makoki ya solo ya ba parties ya négocier, kopona mpe koboya.

Esengeli kosunga bikólo « ya bobola »?

Soki bomoi ya moto etalelaka mbala moko bilei, soins to esika ya kofanda, aide humanitaire ezali nécessité oyo ekeseni na relation économique ya ntango molai.

Kasi soki relation ya aide eleki ba générations, motuna ya finalité etikali. Mauss akundolaki ete don esalaka lien. Kati na bikólo, esengeli mpe kotuna lien yango ezali kobimisa nini.

Tokoki kotalela aide au développement na motuna moko: ezali kosala ete oyo azwi yango akóma mokemoke na makoki ya kozala kozanga oyo apesaka yango?

Soki ba générations mingi na sima dépendance etikali, esengeli kotala kaka motángo ya aide te. Esengeli kotala relation yango moko.